استکان تایپیت چیست؟
استکان تایپیت یکی از قطعات کلیدی در سیستم سوپاپ موتور خودرو است. این قطعه کوچک استوانهای شکل در سرسیلندر قرار میگیرد و وظیفه اصلی آن انتقال نیروی حرکت دورانی میل بادامک (میلسوپاپ) به سوپاپها است تا سوپاپها بهموقع باز و بسته شوند و موتور بهدرستی نفس بکشد. درواقع استکان تایپیت در موتور نقش واسطهای و حیاتی دارد. این قطعه معمولاً از آلیاژهای مقاوم مانند چدن ساخته میشود تا در برابر سایش و تماس مداوم با میل بادامک دوام بیاورد. در موتورهای مدرن، استکان تایپیت اغلب هیدرولیکی است و با فشار روغن موتور کار میکند، درحالیکه در موتورهای قدیمیتر مکانیکی هستند.
انواع استکان تایپیت
استکان تایپیتها بر اساس مکانیزم عملکرد به دو نوع اصلی تقسیم میشوند:
نوع اول استکان تایپیت مکانیکی است که در موتورهای قدیمیتر استفاده میشود. در این نوع، نیرو به صورت مستقیم مکانیکی منتقل میشود و نیاز به تنظیم دستی دورهای خلاصی (فاصله بین تایپیت و سوپاپ) دارد که به آن فیلرگیری گفته میشود. تنظیم این مدل کمی سختتر است و اگر خلاصی درست تنظیم نشود، صدای تقتق ایجاد میکند.
نوع دوم که در خودروهای مدرن استفاده میشود، استکان تایپیت روغنی یا هیدرولیکی است. این مدل داخل خود یک پیستون کوچک و فنر دارد که با فشار روغن موتور، خلاصی بین میل بادامک و سوپاپ را بهطور خودکار تنظیم میکند. مزایای آن شامل کارکرد بسیار کمصدا، عدم نیاز به تنظیم دستی دورهای و بهبود راندمان موتور است. البته روغن موتور باکیفیت و تعویض بهموقع برای عمر طولانی این نوع استکان تایپیت ضروری است زیرا مستقیماً با روغن در تماس است و اگر روغن کثیف یا رقیق باشد، مشکل پیدا میکند.
علائم خرابی استکان تایپیت
خرابی استکان تایپیت معمولاً به دلیل سایش، کمبود روغن، روغن نامرغوب، تعویض دیرهنگام روغن یا گرمای بیشازحد موتور رخ میدهد و علائم آن سریعاً قابلتشخیص است. یکی از شایعترین علائم صدای تقتق از بالای موتور (زیر در سوپاپ) است که اغلب در صبح سرد یا هنگام گاز دادن بیشتر شنیده میشود. این صدا به دلیل لقی بیشازحد یا گرفتگی هیدرولیکی ایجاد میشود و اگر نادیده گرفته شود، شدیدتر خواهد شد. علائم دیگر شامل لرزش غیرعادی موتور (بهخصوص در دور پایین)، افت قدرت و کشش موتور (چون سوپاپها درست باز و بسته نمیشوند و احتراق ناقص رخ میدهد)، افزایش مصرف سوخت (به دلیل احتراق ناکامل) و گاهی روشن شدن چراغ چک موتور است که نشاندهنده اختلال در زمانبندی سوپاپهاست.
