گیربکس کمکی چیست؟
در خودروهای معمولی دیفرانسیل جلو یا محرک عقب، تمام نیروی موتور تنها به یک محور هدایت میشود اما برخی خودروها خصوصاً شاسیبلندهای آفرود و پیکاپها به سامانه چهارچرخ محرک مجهز هستند و اینجا است که قطعهای بنام گیربکس کمکی یا Transfer Case را میبینیم. این قطعه بهعنوان واسطهای کلیدی بین گیربکس اصلی و دیفرانسیلهای جلو و عقب عمل میکند تا وظیفه توزیع قدرت را بهصورت هوشمند مدیریت کند.
گیربکس کمکی دقیقاً چه کاری انجام میدهد؟
گیربکس کمکی یک محفظه کوچک است که چندین کارکرد اساسی را در یک مجموعه جای داده است. اولین و مهمترین عملکرد آن، تقسیم نیروی ورودی از گیربکس به دو شفت خروجی مجزا است که یکی به دیفرانسیل جلو و دیگری به دیفرانسیل عقب متصل میشود. این تقسیمبندی میتواند به نسبتهای ثابت ۵۰/۵۰ یا قابلیت تغییر نسبتهای متغیر مانند ۴۰/۶۰ یا ۶۰/۴۰ انجام شود تا بهترین تعادل کشش در خودرو 2 دیفرانسیل برقرار گردد. عملکرد دوم که بهویژه در خودروهای آفرود اهمیت دارد، ایجاد ضریب دنده سنگین است. این کار با درگیر کردن یک مجموعه دنده کاهنده در داخل گیربکس کمکی انجام میشود. این دنده باعث میشود که سرعت خروجی بهشدت کاهش یابد اما در مقابل، گشتاور خروجی بهطور چشمگیری افزایش یابد. با درگیر کردن ضریب سنگین، خودرو میتواند از شیبهای تند بالا برود یا از گلولای رهایی پیدا کند.
انواع و شیوه کار گیربکس کمکی
گیربکسهای کمکی را میتوان بر اساس نحوه درگیر شدن سیستم چهارچرخ محرک دستهبندی کرد. در سیستمهای دو دیفرانسیل پارت تایم، راننده بهصورت دستی حالت دوچرخ محرک را به چهارچرخ محرک تغییر میدهد. در این حالت، انتقال نیرو به دیفرانسیل جلو معمولاً از طریق یک مکانیزم قفلشونده صورت میگیرد و معمولاً توصیه میشود که تنها در مسیرهای ناهموار و لغزنده از حالت دو دیفرانسیل استفاده شود زیرا در پیچها، اختلاف سرعت بین محورها منجر به تنش شدید در سیستم میشود. در مقابل، سیستمهای دو دیفرانسیل فول تایم یا چهارچرخ محرک، از یک دیفرانسیل مرکزی در داخل گیربکس کمکی استفاده میکنند. این دیفرانسیل مرکزی که ساختاری شبیه به دیفرانسیل لغزش محدود دارد، دائماً نیروی موتور را بین محور جلو و عقب تقسیم میکند و میتواند بهطور خودکار در هنگام لغزش یک محور، گشتاور را به محور دیگر منتقل کند، بدون اینکه نیاز به دخالت راننده باشد. بسیاری از کراس اوورها از سیستم چهارچرخ محرک فول تایم استفاده میکنند و فاقد ضریب سنگین هستند.
