همه‌چیز در مورد ایربگ خودرو به همراه نکات ایمنی مهم
در دهه‌های ابتدایی پیدایش صنعت خودروسازی، تمرکز اصلی مهندسان معطوف به افزایش سرعت، قدرت پیشرانه و بهبود طراحی ظاهری خودروها بود و مقوله ایمنی سرنشینان در حوادث جاده‌ای جایگاه بسیار کمرنگی داشت اما با افزایش روزافزون تعداد وسایل نقلیه و سوانح ترافیکی، ضرورت وجود تجهیزات حفاظتی برای جلوگیری از صدمات مرگبار شدیداً احساس شد. اگرچه کمربند ایمنی به‌عنوان نخستین و مهم‌ترین سنگر دفاعی سرنشینان شناخته شد اما در تصادفات شدید با سرعت‌های بالا نمی‌توانست به‌تنهایی از برخورد سر و بالاتنه افراد با اجزای سخت کابین جلوگیری کند. این چالش بزرگ مهندسان را بر آن داشت تا به دنبال راهکاری مکمل و فوق‌العاده سریع برای جذب انرژی ضربات باشند؛ این‌گونه بود که کیسه هوا یا همان ایربگ airbag متولد شد. امروزه ایربگ به‌عنوان یکی از حیاتی‌ترین و پیشرفته‌ترین تجهیزات ایمنی در خودروهای مدرن شناخته می‌شود که در کسری از ثانیه جان هزاران انسان را در سوانح مرگبار نجات می‌دهد.
تاریخچه ایربگ
ایده اولیه استفاده از یک بالشتک محافظتی بادشونده برای جلوگیری از ضربه، دهه‌ها پیش از تجاری‌سازی واقعی آن مطرح شد. نخستین پتنت‌ها و طرح‌های اولیه سیستم‌های حفاظتی مشابه ایربگ در دهه ۱۹۵۰ توسط مخترعانی مانند جان هِتریک در ایالات‌متحده و والتر لیندریر در آلمان به ثبت رسیدند. در آن دوران، سیستم‌های پیشنهادی بر پایه هوای فشرده یا مخازن مکانیکی کار می‌کردند که زمان پاسخگویی بسیار کندی داشتند و نمی‌توانستند در کسری از ثانیه واکنش نشان دهند. با پیشرفت صنایع شیمیایی و الکترونیک، در اواخر دهه ۱۹۶۰ اما مهندسان موفق شدند از واکنش‌های شیمیایی انفجاری کنترل‌شده برای تولید گاز و پر کردن سریع کیسه استفاده کنند که تحولی انقلابی در این صنعت به شمار می‌رفت.
نخستین شرکتی که به‌صورت تجاری و انبوه سیستم کیسه هوا را به خودروهای تولیدی خود اضافه کرد، شرکت آمریکایی الدزمبیل از زیرمجموعه‌های جنرال موتورز بود که در سال ۱۹۷۴ مدل تورنادو را به ایربگ سمت سرنشین جلو مجهز کرد. البته در سال‌های نخست، به دلیل عدم استفاده اجباری از کمربند ایمنی و تردید خریداران نسبت به قابلیت اطمینان کیسه هوا، استقبال چندانی از این فناوری نشد. نقطه عطف رواج جهانی ایربگ اما در اواخر دهه ۱۹۸۰ و اواسط دهه ۱۹۹۰ رقم خورد یعنی زمانی که شرکت مرسدس بنز و به دنبال آن سایر خودروسازان جهانی با تلفیق کمربند ایمنی پیش‌کشنده و کیسه‌های هوای راننده و سرنشین جلو، ایربگ را به استانداردی فراگیر و الزامی در تمامی خودروهای جهان تبدیل کردند.
ایربگ چطور کار می‌کند؟
عملکرد سیستم ایربگ نتیجه محاسبات دقیق الکترونیکی و واکنش‌های شیمیایی فوق‌العاده سریع است که کل فرآیند آن در زمانی کمتر از ۳۰ الی ۵۰ میلی‌ثانیه (یعنی بسیار سریع‌تر از یک چشم بر هم زدن) رخ می‌دهد. مغز متفکر این مجموعه، یونیت کنترل الکترونیکی ایربگ (ACU) است که به‌طور مداوم اطلاعات دریافتی از حسگرهای شتاب‌سنج، حسگرهای ضربه و ژیروسکوپ‌های نصب‌شده در نقاط حیاتی بدنه مانند شاسی و سپرها را پایش می‌کند. هنگامی‌که خودرو دچار یک تصادف شدید روبه‌رو، جانبی یا واژگونی می‌شود، شتاب منفی ناشی از توقف ناگهانی، از حد استاندارد فراتر می‌رود و حسگرها سیگنال بحرانی را به یونیت مرکزی ارسال می‌کنند. به‌محض تأیید تصادف توسط یونیت کنترل، جریان الکتریکی ضعیفی به چاشنی الکتریکی واقع در ماژول ایربگ در فرمان یا داشبورد ارسال می‌شود. این جرقه الکتریکی کوچک، قرص‌های سوخت جامد حاوی ترکیبات شیمیایی خاصی نظیر آزید سدیم را آتش می‌زند. احتراق این مواد گاز نیتروژن بسیار داغ اما پاک را با حجم بالا و فشار زیاد در کسری از ثانیه تولید می‌کند. گاز متصاعدشده با عبور از فیلتر خنک‌کننده به درون کیسه نایلونی یا پلی‌آمیدی فشرده‌شده جریان می‌یابد و آن را با سرعت سرسام‌آوری باز می‌کند. کیسه هوا پیش از برخورد سروصورت سرنشین با فرمان یا شیشه جلو کاملاً منبسط می‌شود و بلافاصله پس از برخورد، از طریق سوراخ‌های تخلیه تعبیه‌شده در پشت کیسه، گاز را خالی می‌کند تا سرنشین خفه نشود و دید راننده برای هدایت خودرو کور نگردد.
انواع ایربگ
با تکامل استانداردهای ایمنی در صنعت خودروسازی، سیستم‌های کیسه هوا از دو نمونه ساده جلو فراتر رفته و امروزه خودروهای مدرن به شبکه‌ای از ایربگ‌های مختلف برای محافظت همه‌جانبه از سرنشینان در تمامی زوایای تصادف مجهز شده‌اند که هرکدام طراحی و کارکرد ویژه‌ای دارند.
ایربگ‌های جلو
رایج‌ترین و قدیمی‌ترین نوع ایربگ هستند که درون غربیلک فرمان برای راننده و محفظه داشبورد برای سرنشین جلو تعبیه شده‌اند. وظیفه اصلی این کیسه‌ها جلوگیری از برخورد مستقیم سر و سینه سرنشینان جلو با ستون فرمان، داشبورد و شیشه جلو هنگام تصادفات شدید از ناحیه جلوی خودرو است.
ایربگ‌های جانبی
این کیسه‌های هوا معمولاً درون لبه پشتی صندلی‌های جلو (و گاهی عقب) نصب می‌شوند تا در تصادفات جانبی که ضربه مستقیماً به بدنه و درهای خودرو وارد می‌شود، از قفسه سینه، پهلوها و لگن سرنشینان در برابر ضربات محافظت کنند.
ایربگ‌های پرده‌ای
این ایربگ‌ها در ساختار سقف خودرو و در امتداد ستون‌های کناری (A و B و C) جاسازی می‌شوند و هنگام فعال شدن به شکل یک پرده بلند از بالا به پایین باز می‌شوند. وظیفه اصلی آن‌ها محافظت از سر سرنشینان ردیف جلو و عقب در برابر برخورد شدید با شیشه‌های جانبی، ستون‌ها و جلوگیری از بیرون ماندن سر هنگام واژگونی خودرو است.
ایربگ زانویی
این نوع کیسه هوا در بخش پایینی داشبورد و دقیقاً در مقابل زانوی راننده (و گاهی سرنشین جلو) تعبیه می‌شود. هدف از نصب آن مهار حرکت روبه‌جلوی پایین‌تنه و جلوگیری از برخورد زانوها با ساختار فلزی سخت زیر فرمان و آسیب دیدن استخوان لگن و پاها در تصادفات شدید است.
ایربگ بین سرنشینان جلو
این ایربگ یکی از جدیدترین نوآوری‌ها در خودروهای لوکس مدرن است که در پهلو یا بخش میانی صندلی راننده تعبیه می‌شود تا در تصادفات جانبی، از برخورد سر و شانه‌های راننده و سرنشین جلو با یکدیگر جلوگیری کند.
ایربگ‌های صندلی عقب
این نوع ایربگ که نخستین بار توسط مرسدس بنز در جدیدترین نسل S کلاس معرفی شد، برای محافظت از سرنشینان ردیف عقب در تصادفات از روبه‌رو طراحی شده است. این ایربگ‌ها معمولاً درون پشت‌سری یا قاب پشتی صندلی‌های جلو تعبیه می‌شوند و هنگام برخورد شدید، به‌صورت یک بالشتک لوله‌ای یا باله‌ای شکل باز می‌شوند تا از برخورد سر و بالاتنه سرنشینان عقب با صندلی جلو و صدمات جدی جلوگیری کنند.
نکات مهم در مورد ایربگ
استفاده از سامانه پرقدرت و انفجاری ایربگ در کنار مزایای نجات‌بخش، مستلزم رعایت دقیق اصول ایمنی از سوی رانندگان و سرنشینان است تا خود این سیستم به عامل آسیب‌زا تبدیل نشود.
قرار ندادن پا روی داشبورد
بسیاری از سرنشینان صندلی جلو عادت دارند برای استراحت پاهای خود را روی درب داشبورد دراز کنند؛ این عادت خطرناک در صورت وقوع تصادف و باز شدن انفجاری ایربگ سرنشین، می‌تواند باعث شکستگی شدید استخوان‌های پا، لگن، صدمه به ستون فقرات و پرتاب زانو به سمت صورت فرد شود.
روشن شدن چراغ ایربگ روی صفحه آمپر
روشن ماندن یا چشمک زدن چراغ هشدار ایربگ پس از روشن شدن خودرو نشان‌دهنده وجود نقص فنی یا قطع ارتباط در مدار الکترونیکی سیستم است. در این شرایط، سیستم ایمنی ایربگ غیرفعال می‌شود و در صورت تصادف کیسه‌های هوا عمل نخواهند کرد که نیازمند عیب‌یابی با دستگاه دیاگ تخصصی است.
شیوه غیرفعال‌سازی دستی ایربگ سرنشین جلو
در برخی شرایط خاص، مانند زمانی که صندلی ایمنی کودک روی صندلی جلوی خودرو نصب می‌شود، فعال بودن ایربگ سرنشین می‌تواند فاجعه‌بار باشد؛ بنابراین خودروسازان کلید یا سوئیچ مشخصی را رد پایین داشبورد یا داخل جعبه‌داشبورد تعبیه می‌کنند تا راننده بتواند ایربگ آن سمت را به‌صورت دستی موقتاً خاموش کند.
حفظ فاصله استاندارد تا فرمان خودرو
رانندگان باید همیشه صندلی خود را به‌گونه‌ای تنظیم کنند که حداقل فاصله ۲۵ سانتی‌متری میان قفسه سینه تا مرکز فرمان حفظ شود؛ نشستن بیش‌ازحد نزدیک به فرمان باعث می‌شود نیروی اولیه باز شدن کیسه هوا پیش از تکمیل شدن انبساط، ضربه شدیدی به قفسه سینه و صورت راننده وارد کند.
پرفروش
پرفروش
پرفروش
