چراغ زنون چیست؟
در خودروهای مدرن شاهد استفاده از چراغهای مختلفی بوده و هستیم که یکی از آنها زنون است. این چراغها که با نام HID (تخلیه با شدت بالا) نیز معروف هستند، از گاز زنون برای ایجاد قوس الکتریکی استفاده میکنند و نوری نزدیک به نور روز طبیعی ارائه میدهند. تاریخچه چراغ زنون به اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی بازمیگردد، زمانی که شرکتهایی مانند بوش و هلا این فناوری را برای خودروهای لوکس مانند بامو سری ۷ توسعه دادند. ابتدا در خودروهای گرانقیمت اروپایی مانند مرسدس بنز و آئودی به کار گرفته شد و بهتدریج در مدلهای میانرده رواج یافت.
چراغ زنون چیست؟
چراغ زنون یک نوع لامپ تخلیه گازی است که برخلاف لامپهای هالوژنی که از رشته تنگستن داغشده برای تولید نور استفاده میکنند، با ایجاد قوس الکتریکی بین دو الکترود در محفظهای پر از گاز زنون و نمکهای فلزی کار میکند. این محفظه معمولاً از جنس کوارتز مقاوم ساخته شده و برای روشن شدن نیاز به ولتاژ بسیار بالا (تا ۲۴ هزار ولت) دارد که توسط قطعهای به نام بالاست یا ترانس تأمین میشود. وقتی برق وارد میشود، گاز زنون یونیزه شده و قوس الکتریکی پایداری ایجاد میکند که نوری سفید-آبی با شدت بالا تولید میکند. این نور نهتنها روشنتر از هالوژن است، بلکه زاویه دید وسیعتری فراهم میکند و رنگ آن شبیه نور خورشید در روز است که خستگی چشم راننده را کاهش میدهد. در خودروها، چراغ زنون اغلب با سیستم پروژکتور یا لنز همراه است تا نور را متمرکز و از پراکندگی جلوگیری کند. این چراغها در دو نوع شامل تکزنون (فقط برای نورپایین) و بایزنون (که با حرکت شاتر، نوربالا و پایین را تأمین میکند) در خودروها استفاده میشود.
مزایای چراغ زنون
چراغ زنون مزایای چشمگیری نسبت به لامپهای سنتی دارد که باعث شد در خودروها فراگیر شود. نخست، روشنایی بسیار بالاتر؛ این چراغها تا سه برابر نور بیشتری تولید و جاده را بهتر روشن میکنند که ایمنی رانندگی در شب یا شرایط بد جوی را افزایش میدهد. نور سفید و نزدیک به طبیعی آن، جزئیات جاده مانند علائم و موانع را واضحتر نشان میدهد و خستگی چشم را کمتر میکند. دوم، طول عمر طولانی؛ لامپ زنون بدون رشته فلزی است و بین 2 تا 8 هزار ساعت کار میکند درحالیکه هالوژن معمولاً کمتر از ۱۰۰۰ ساعت دوام میآورد. سوم، مصرف انرژی کمتر؛ زنون با وجود روشنایی بیشتر، حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد انرژی کمتری نسبت به هالوژن مصرف میکند و فشار کمتری به باتری و دینام وارد میکند.
معایب چراغ زنون
با وجود مزایای فراوان، چراغ زنون معایبی نیز دارد. یکی از اصلیترین مشکلات، خیرهکنندگی نور است؛ اگر تنظیم ارتفاع یا زاویه نور درست نباشد، نور شدید آن میتواند رانندگان مقابل را کور کند. دوم، زمان گرم شدن اولیه؛ چراغ زنون چند ثانیه طول میکشد تا به روشنایی کامل برسد که در مواقعی مانند تغییر سریع نوربالا و پایین، میتواند آزاردهنده باشد. مشکل دیگر این چراغها، هزینه بالا است. لامپ، ترانس و نصب آن گرانتر از هالوژن است و تعویض ترانس یا لامپ نیاز به تخصص دارد. همچنین، مصرف انرژی اولیه بالا (در لحظه روشن شدن) میتواند فشار بیشتری به باتری وارد کند و با گذشت زمان، شدت نور و رنگ آن کاهش مییابد. این معایب باعث شده خودروسازان به سمت چراغهای LED حرکت کنند که گرمای کمتر، هزینه پایینتر و طراحی انعطافپذیرتری دارند.
