اگر در باک خودروی بنزینی گازوئیل بریزیم چه میشود؟
همه ما ممکن است در زندگی دچار اشتباهات ناشی از حواسپرتی شویم و یکی از بدترین خطاهای ممکن برای یک راننده، سوختگیری اشتباه است یعنی زمانی که وارد پمپ بنزینی میشوید که پمپ گازوئیل هم دارد و بهاشتباه ممکن است باک خودروی خود را بجای بنزین با گازوئیل پر کنید. پیامدهای چنین اشتباهی میتواند بسیار وخیم و پرهزینه باشد. بااینحال، اگر پیش از چرخاندن سوییچ و روشن کردن موتور متوجه این موضوع شوید و سریعاً با یک متخصص تماس بگیرید، میتوانید خود را از یک ضرر مالی بزرگ نجات دهید؛ بنابراین اصلیترین نکته در چنین شرایطی این است که بههیچوجه خودرو را روشن نکنید.
خسارتهای گازوئیل به موتور بنزینی
برای درک عمق فاجعه، باید بدانید که گازوئیل یا دیزل سوختی بهمراتب غلیظتر و با ویسکوزیته بالاتر نسبت به بنزین است و ریشه تمام مشکلات نیز از همینجا آغاز میشود. بنزین سوختی سبک با عدد ستان بسیار پایین است که با جرقه شمع در نسبت تراکم نسبتاً پایین 8 تا 12 مشتعل میشود. در مقابل، گازوئیل سوختی سنگینتر، با ویسکوزیته بالاتر و عدد ستان بالا است که برای احتراق فشاری با تراکم ۱۴ تا ۲۵ طراحی شده است. وقتی گازوئیل وارد باک خودروی بنزینی شود، این تفاوتهای فیزیکی و شیمیایی باعث ایجاد مشکلات متعدد در سراسر سیستم سوخترسانی و احتراق خواهد شد.
در این صورت، بهمحض اینکه استارت بزنید، سیستم سوخترسانی گازوئیل غلیظ را از طریق لولهها مکش کرده و مستقیماً به سمت انژکتورها میفرستد. حرکت این سوخت سنگین در سیستمی که برای مادهای بسیار رقیقتر طراحی شده است، بلافاصله باعث ایجاد انسداد و گرفتگی در مجاری و سوزنهای انژکتور میشود. در این میان، پمپ بنزین و شمعها نیز در معرض آسیب قرار دارند اما اگر موتور روشن شود و به کار خود ادامه دهد، گازوئیل صدمات عمیقتری به بخشهای داخلی وارد میکند که آسیب شدید به کاتالیزور مهمترین آنهاست. درنتیجه این اشتباه، لیست قطعات تعویضی شما میتواند شامل انژکتورهای جدید، شمعها، لولهها و پمپ سوخت به همراه یک کاتالیزور نو باشد و فرآیند پاکسازی آن نیز بسیار زمانبر و هزینهبر خواهد بود.
چرا گازوئیل به موتور بنزینی آسیب میزند؟
همانطور که گفته شد، گازوئیل میتواند به قطعات مختلف موتور بنزینی آسیبهای جدی وارد کند. در ادامه این قطعات و دلیل آسیب را مرور میکنیم.
پمپ بنزین
پمپ بنزین در خودروهای بنزینی معمولاً از نوع برقی است و داخل باک قرار دارد و بهطور خاص برای پمپاژ سوختی سبک با ویسکوزیته پایین و خاصیت روانکنندگی ویژه بنزین طراحی شده است. هنگامیکه گازوئیل بهجای بنزین وارد باک میشود، ویسکوزیته بالاتر و چسبناکتر بودن گازوئیل باعث میشود پمپ برای جابهجایی سوخت بهمراتب سختتر کار کند و بهسرعت داغ شود. علاوه بر این، ذرات و ناخالصیهایی که در گازوئیل وجود دارد و معمولاً فیلترهای مخصوص موتورهای دیزلی برای کنترل آنها ساخته شدهاند، بهراحتی فیلتر بنزین را مسدود میکنند. از طرف دیگر، گازوئیل فاقد افزودنیهای ضدسایش و روانکنندهای است که پمپ بنزینی به آنها نیاز دارد؛ بنابراین پروانهها و اجزای داخلی پمپ بهسرعت ساییده میشوند.
انژکتورها
انژکتورهای موتور بنزینی برای پاشش دقیق و بسیار ریز بنزین در فشارهای نسبتاً پایین ساخته شدهاند تا مخلوط یکنواختی از هوا و سوخت ایجاد شود؛ اما گازوئیل به دلیل ویسکوزیته و غلظت بالاتر، بهخوبی به ذرات ریز تبدیل نمیشود و قطرات درشتتری را وارد محفظه احتراق میکند. این قطرات بزرگ بهدرستی تبخیر نشده و احتراق ناقص ایجاد میکنند. همچنین گازوئیل حاوی مقدار بیشتری گوگرد و افزودنیهای شیمیایی مخصوص دیزل است که برای انژکتورهای بنزینی خاصیت خورندگی دارند. درنتیجه این عوامل، انژکتورها بهتدریج کثیف و سوراخهای پاشش آنها گرفته میشود.
شمعها
شمعها در موتور بنزینی وظیفه ایجاد جرقه برای مشتعل کردن مخلوط هوا و سوخت را بر عهده دارند. گازوئیل برخلاف بنزین، بهراحتی با جرقه شمع مشتعل نمیشود و بنابراین احتراق ناقص یا با تأخیر رخ میدهد. این احتراق ناقص باعث تولید مقادیر زیادی دوده، کربن و هیدروکربنهای نسوخته میشود. دوده و رسوبات حاصل روی الکترودها و عایق سرامیکی شمعها مینشینند و باعث کثیف شدن شمعها میشود.
کاتالیزور
کاتالیزور یکی از گرانترین قطعات سیستم اگزوز است که برای تبدیل گازهای مضر در دمای خاص و با ترکیب شیمیایی بنزین طراحی شده است. وقتی گازوئیل وارد موتور بنزینی میشود، احتراق ناقص باعث تولید حجم بالایی از دوده و هیدروکربنهای سنگین میشود. این ذرات روی سطح داخلی کاتالیزور رسوب کرده و منافذ ظریف آن را مسدود میکنند. انسداد منافذ باعث افزایش فشار و دمای خروجی اگزوز میشود و در موارد شدید ممکن است کاتالیزور بیشازحد داغ و حتی ذوب شود.
هزینههای سنگین ورود گازوئیل به موتور خودروی بنزینی
هزینههای رفع این مشکل میتواند بهسرعت سرسامآور شود. در بهترین حالت، اگر متوجه خطا شده و پیشرانه را روشن نکرده باشید، به لولهها، شمعها، انژکتورها و کاتالیزور خودروی شما آسیبی نمیرسد و فقط باید هزینه بکسل کردن خودرو به تعمیرگاه و تخلیه و شستشوی باک را بپردازید اما اگر خودرو را روشن کرده باشید، علاوه بر فرآیند تخلیه، باید هزینه تعویض قطعات آسیبدیده را نیز متحمل شوید. این یعنی با فاکتوری شامل قطعاتی مثل پمپ بنزین، کاتالیزور، انژکتورها و فیلتر سوخت مواجه خواهید شد که میتواند هزینهای چند ده میلیون تومانی روی دستتان بگذارد.
اقدامات پیشگیرانه جایگاهها برای جلوگیری از این اشتباه
به دلیل فراوانی این خطای انسانی، جایگاههای سوخت اقداماتی را برای به حداقل رساندن این اشتباه انجام دادهاند. بهعنوانمثال، نازلهای گازوئیل معمولاً با رنگ سبز از نازلهای مشکی بنزین متمایز میشوند و برچسبهای فیزیکی نیز روی آنها نصب میشود، هرچند در صورت حواسپرتی ممکن است این علائم دیده نشوند. شاخص کلیدی دیگر، بوی متمایز سوخت است؛ درحالیکه بنزین بویی شبیه به تینر نقاشی دارد، گازوئیل بوی نفت سفید میدهد و در صورت استشمام چنین بویی باید کار را متوقف کنید. همچنین لوله نازلهای دیزل قطر پهنتری نسبت به ورودی باک خودروهای بنزینی دارند که وارد کردن فیزیکی آن را به باک بسیار دشوار میکند و همین موضوع باید زنگ خطر را برای راننده به صدا درآورد.
آیا ورود بنزین به خودروهای دیزلی هم به همین اندازه مشکلساز است؟
ریختن بنزین در یک خودروی دیزلی نیز به همان اندازه ویرانگر است و آسیبهای شدیدی به سیستم سوخترسانی آن وارد میکند. اگرچه موتورهای دیزلی به جانسخت بودن معروف هستند اما کارکرد آنها با سوخت اشتباه آسیب سنگینی به همراه دارد و اولین نشانههای آن تولید صدای غیرعادی از موتور، دود کردن اگزوز و ریپ زدن خودرو است که در این صورت باید فوراً موتور را خاموش کنید و بههیچوجه دوباره استارت نزنید و خودرو را با یدککش به یک تعمیرگاه منتقل کنید تا پیش از ورود بنزین به پمپهای فشار بالا و انژکتورهای دیزل، باک بهطور کامل تخلیه شود، در غیر این صورت فاکتور نهایی تعمیرات بسیار سنگین خواهد بود.
