روغن موتور گرید SN یعنی چه؟
روغن موتور یکی از حیاتیترین سیالات درون پیشرانه خودرو است که نقش بسیار مهمی در روانکاری، کاهش اصطکاک، خنککاری و پاکسازی قطعات داخلی ایفا میکند. روغنهای موتور برای پاسخگویی به نیازهای پیشرانههای مختلف، بر اساس استانداردهای بینالمللی دستهبندی میشوند. شاخصترین و معتبرترین استانداردی که برای تعیین سطوح کیفی روغن موتور در سراسر جهان به کار میرود، توسط انجمن نفت آمریکا تدوین شده و بهاختصار API نامیده میشود. این سازمان بینالمللی از دهها سال پیش با همکاری خودروسازان و شرکتهای نفتی، معیارهای دقیق و سختگیرانهای را برای سنجش مقاومت حرارتی، میزان اکسیداسیون، محافظت در برابر سایش، کنترل رسوبات و سازگاری با سیستمهای کنترل آلایندگی تعیین کرده است. روغنهای موتور بر اساس نتایج آزمونهای آزمایشگاهی پیچیده، با گریدهای کیفی مختلفی مشخص میشوند تا مصرفکنندگان بتوانند روغنی دقیقاً متناسب با فناوری موتور خودروی خود انتخاب کنند.
انواع گرید روغن موتور
استاندارد کیفی API برای پیشرانههای بنزینی با کدهای دوحرفی شناخته میشود که همواره با حرف S شروع میشوند. این حرف مخفف کلمه Service است که توسط انجمن نفت آمریکا برای خودروهای سواری بنزینی در نظر گرفته شد. نخستین سطح کیفی تعریفشده در این سامانه، گرید SA بود که در دهه ۳۰ میلادی معرفی شد. این روغنی بسیار ساده، بدون پایه سنتتیک و فاقد هرگونه ماده افزودنی مدرن بود که تنها برای موتورهای بسیار اولیه مناسب بود. با پیشرفت دانش مهندسی خودرو و پیچیدهتر شدن ساختار پیشرانهها، حروف انگلیسی پس از حرف S به ترتیب الفبا ارتقا یافتند. بهاینترتیب، هرچه حرف انگلیسی دوم بالاتر و به انتهای الفبای لاتین نزدیکتر باشد، نشاندهنده گرید کیفی بالاتر، فناوری ساخت پیشرفتهتر، تحمل حرارتی بیشتر و محافظت بهتر از موتور است؛ بهعنوانمثال کیفیت گرید SJ بالاتر از SH و کیفیت SL بالاتر از SJ است. در حال حاضر، جدیدترین و پیشرفتهترین گرید روغن موتور بنزینی در سطح جهان گرید SP است که در سال ۲۰۲۰ معرفی شد. این نوع روغن، بیشترین توانایی در جلوگیری از پدید ناک زدن در دورهای پایین موتور و بالاترین حفاظت از زنجیر تایم را در موتورهای مدرن توربوشارژ ارائه میدهد.
گرید SN روغن چیست و چه ویژگیهایی دارد؟
سطح کیفی API SN در اکتبر سال ۲۰۱۰ میلادی رسماً توسط انجمن نفت آمریکا معرفی شد تا پاسخی جامع به نیازهای فنی نسل جدید پیشرانههای خودروسازان جهانی باشد. روغنهای دارای گرید SN برای ارائه حداکثر محافظت در برابر اکسیداسیون در دماهای بالا، کنترل عالی رسوبات روی پیستونها، خنککاری بهینه و سازگاری کامل با قطعات آببندی لاستیکی و سیلیکونی طراحی شدهاند. یکی از مهمترین ویژگیهای گرید SN، محافظت پیشرفته از سیستمهای توربوشارژر و حفاظت ویژه از سیستمهای کنترل آلایندگی بهویژه کاتالیزورها است زیرا در فرمولاسیون این گرید، میزان گوگرد و فسفر بهگونهای تنظیم شده که از خرابی کاتالیزور جلوگیری کند. این گرید کیفی عمدتاً برای خودروهای ساختهشده از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۰ میلادی توصیه میشود، هرچند که استفاده از آن در خودروهای قدیمیتر که به گریدهای SM یا SL نیاز داشتند نیز کاملاً مجاز و حتی مفید است. امروزه گرید SN بهعنوان فرمولاسیون استاندارد و پایه در اکثر خودروهای مجهز به موتورهای توربو، پیشرانههای GDI و پیشرانههای تنفس طبیعی مدرن با تراکم بالا مورداستفاده قرار میگیرد.
انواع ویسکوزیته روغن گرید SN
استاندارد کیفی SN میتواند در گرانروی یا ویسکوزیتههای متعددی تولید شود تا نیاز پیشرانههای مختلف در شرایط آبوهوایی گوناگون را پوشش دهد. این ویسکوزیتهها عمدتاً بر پایه روغنهای تمام سنتتیک یا نیمه سنتتیک عرضه میشوند که شاخصترین آنها شامل موارد زیر است:
ویسکوزیته 0W-20
این غلظت بسیار رقیق بهصورت تمام سنتتیک تولید میشود و روانکاری فوقالعاده سریع در استارتهای بسیار سرد زمستانی و کاهش چشمگیر مصرف سوخت را فراهم میسازد. از این ویسکوزیته عمدتاً در خودروهای هیبریدی و پیشرانههای مدرن ژاپنی و کرهای استفاده میشود.
ویسکوزیته 5W-30
یکی از پرکاربردترین و محبوبترین ویسکوزیتههای گرید SN در سطح جهان است که تعادلی عالی میان محافظت در دمای بالا و روانکاری مناسب در دمای پایین برقرار میکند. این فرمولاسیون برای طیف وسیعی از خودروهای توربو و تنفس طبیعی جدید ایدهآل است.
ویسکوزیته 5W-40
این ویسکوزیته تمام سنتتیک پایداری حرارتی فوقالعادهای در دماهای بالا و کارکردهای پرفشار دارد و گزینهای بسیار مناسب برای پیشرانههای توربوشارژ اروپایی، خودروهای آلمانی و موتورهایی است که در شرایط آبوهوایی گرم تحتفشار زیادی کار میکنند.
ویسکوزیته 10W-40
این گرانروی معمولاً بهصورت نیمه سنتتیک تولید شده و نسبت به مدلهای قبلی کمی غلیظتر است. استفاده از ویسکوزیته 10W-40 با گرید SN برای خودروهای نسل قبلی مثل TU5، موتورهایی با کارکرد بالاتر یا مناطقی با تابستانهای نسبتاً گرم مناسب است.
آیا روغن موتورهای تولید ایران مطابق با استانداردهای جهانی هستند؟
هرچند در بازار داخلی تولیدکنندگان متعدد روغن موتور اقدام به چاپ عبارت API SN روی قوطی محصولات خود میکنند اما واقعیت فنی نشان میدهد که تولید واقعی این سطح کیفی نیازمند روغن پایه گرید سه سنتتیک و بسته افزایشی (ادتیو) بسیار مدرن و پیچیده است. تصفیهخانهها و پالایشگاههای داخلی به دلیل محدودیتهای تکنولوژیک و ساختار قدیمی تجهیزات، عمدتاً قادر به تولید روغن پایههای پیشرفته موردنیاز برای گرید SN واقعی نیستند و بیشتر بر پایه روغنهای گرید یک و دو فعالیت میکنند که برای تولید گریدهای پایینتر نظیر SL مناسب است. از سوی دیگر، به دلیل تحریمهای بینالمللی، هیچیک از تولیدکنندگان ایرانی موفق به اخذ لایسنس رسمی و تأییدیه از سوی موسسه API آمریکا نشدهاند. درنتیجه، درج عنوان گرید SN روی قوطی روغنهای تولید داخل صرفاً در حد ادعا و برچسبهای تبلیغاتی روی قوطی است و ازآنجاییکه آزمایشگاههای مستقل بینالمللی این محصولات را تأیید نکردهاند، هرگز نمیتوان با قاطعیت ادعا کرد که عملکرد واقعی آنها با استانداردهای جهانی SN برابری میکند.
