زاپاس فرغونی چیست؟
چرخ زاپاس یکی از لوازم ضروری و حیاتی در اکثر خودروها بوده است که از ابتدای پیدایش ماشین وجود داشته است. بااینحال، زاپاس همیشه با دو مشکل عمده یعنی وزن اضافی و اشغال فضای صندوقعقب مواجه بوده است؛ بهعبارتدیگر، یک خودرو باید چرخ زاپاسی را که شاید سالی یک بار هم به آن نیازی نباشد، در تمام طول عمر خود حمل کند و فضای بزرگی در صندوقعقب را به این چرخ سنگین اختصاص دهد. به همین دلیل خودروسازان در دهههای اخیر به دنبال راهحلهای هوشمندانهتر برای جایگزینی با چرخ زاپاس بودند. یکی از محبوبترین و پرکاربردترین این راهحلها، زاپاس فرغونی یا زاپاس موقت (Temporary Spare Tire) است که امروزه در بسیاری از خودروهای شهری و حتی برخی شاسیبلندها استفاده میشود.
زاپاس فرغونی چیست؟
زاپاس فرغونی یک چرخ یدکی کوچک، باریک و سبک است که طراحی آن کاملاً متفاوت از چرخهای معمولی خودرو است. این زاپاس معمولاً دارای رینگ فلزی کوچک و لاستیکی باریک با فشار باد بسیار بالا (معمولاً ۴٫۲ بار یا ۶۰ PSI) است. به دلیل ظاهر کوچک و باریک آن، به آن زاپاس فرغونی گفته میشود. این نوع زاپاس اولین بار در دهه ۱۹۷۰ توسط شرکتهای اروپایی مانند فولکسواگن و فیات معرفی شد و بهسرعت در صنعت خودرو گسترش یافت. هدف اصلی آن کاهش وزن و حجم چرخ زاپاس بود تا فضای صندوقعقب بیشتر در اختیار سرنشینان و بار قرار بگیرد. امروزه تقریباً تمام خودروهای سواری اروپایی، ژاپنی و بسیاری از خودروهای چینی از زاپاس فرغونی استفاده میکنند.
مزایا و معایب زاپاس فرغونی
مزایای زاپاس فرغونی بسیار است. مهمترین مزیت آن کاهش وزن قابلتوجه (گاهی تا ۱۵–۲۰ کیلوگرم سبکتر از زاپاس معمولی) است که باعث کاهش مصرف سوخت خودرو میشود. همچنین فضای بسیار کمتری در صندوقعقب اشغال میکند و به خودروسازان اجازه میدهد طراحی صندوق را بهینهتر کنند. هزینه تولید پایینتر و تعویض آسانتر آن نیز از نقاط قوت این زاپاس است. بااینحال، معایب مهمی هم دارد. مهمترین عیب آن محدودیت شدید در سرعت و مسافت است. معمولاً حداکثر سرعت زاپاس فرغونی ۸۰ کیلومتر بر ساعت است و حداکثر مسافت قابل پیمایش با این چرخ بین ۵۰ تا ۱۰۰ کیلومتر است. استفاده طولانیمدت از زاپاس فرغونی خطرناک است چون لاستیک باریک چسبندگی کمتری دارد و تعادل خودرو را به هم میزند. همچنین در جادههای بارانی یا برفی عملکرد ضعیفی دارد و نباید از آن برای رانندگی عادی استفاده شود. در برخی خودروهای سنگین یا شاسیبلند نیز استفاده از زاپاس فرغونی میتواند تعادل خودرو را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد.
