پلوس خودرو چیست؟ + علائم خرابی
پلوس یکی از مهمترین قطعات سیستم انتقال قدرت در خودروها است که وظیفهٔ انتقال گشتاور موتور به چرخها را بر عهده دارد. این قطعه درواقع پلی میان دیفرانسیل و چرخها است و بدون عملکرد صحیح آن، خودرو عملاً قادر به حرکت نخواهد بود. خرابی پلوس نهتنها باعث اختلال در رانندگی میشود، بلکه میتواند منجر به از دست رفتن کنترل خودرو، آسیب به سایر اجزای جلوبندی و حتی تصادف شود. علائم خرابی پلوس معمولاً بهصورت صداهای غیرعادی، لرزش یا نشتی روغن ظاهر میشوند و اگر بهموقع به آنها توجه نشود، هزینهٔ تعمیرات چند برابر خواهد شد؛ بنابراین، شناخت دقیق این قطعه، نحوه کارکرد و علائم خرابی آن ضروری خواهد بود. در ادامه بهصورت جامع به بررسی اجزا، وظایف، علائم خرابی و دلایل خرابی پلوس میپردازیم.
اجزای پلوس
پلوس خودرو از چند قطعه مختلف تشکیل شده است که در ادامه معرفی خواهیم کرد:
میل پلوس
میل پلوس یا شفت هستهٔ اصلی این مجموعه است و از فولاد آلیاژی با استحکام بالا ساخته میشود. این میله بلند و توپر باید گشتاور را از گیربکس به چرخ منتقل کند و در برابر پیچش، خمش و ضربه مقاوم باشد. شفت در دو سر خود به سرپلوسها متصل میشود و طول آن بسته به خودرو متفاوت است. در خودروهای چهارچرخ محرک، شفت عقب معمولاً طولانیتر است و گاهی با بلبرینگ میانی برای جلوگیری از لرزش تقویت میشود.
سرپلوس داخلی
سرپلوس داخلی به دیفرانسیل گیربکس متصل میشود و وظیفهٔ دریافت گشتاور از دیفرانسیل را دارد. این بخش معمولاً به شکل سهشاخه است که پلوس را به دیفرانسیل و گیربکس متصل میکند. سرپلوس داخلی همچنین قابلیت کشویی دارد تا با بالا و پایین رفتن چرخ در دستاندازها، طول پلوس تنظیم شود.
سرپلوس خارجی
سرپلوس خارجی به توپی چرخ متصل است و قدرت را به چرخ میرساند. این بخش انعطاف بیشتری در زوایای بالا دارد تا بتواند در پیچهای تند قدرت را منتقل کند. سرپلوس خارجی بیشترین فشار را در حین پیچیدن تحمل میکند.
گردگیر پلوس
گردگیر یک پوشش لاستیکی یا سیلیکونی است که سرپلوسها را از گردوغبار، آب، گلولای و سنگریزه محافظت میکند. این قطعه با بستهای فلزی در دو سر شفت ثابت میشود و داخل آن با گریس مخصوص پر میشود. گردگیر باید انعطافپذیر، مقاوم در برابر پارگی و دمای بالا باشد. پاره شدن گردگیر شایعترین علت خرابی پلوس است.
وظیفه پلوس
پلوس گشتاور موتور را از گیربکس و دیفرانسیل به چرخها منتقل میکند. پلوس همچنین باید همزمان تغییرات زاویه و طول را در حین حرکت، پیچیدن و عبور از دستاندازها تنظیم کند. وقتی راننده گاز میدهد، گشتاور از موتور به گیربکس و دیفرانسیل میرسد. دیفرانسیل این قدرت را بین پلوس چپ و راست تقسیم میکند. سرپلوس داخلی با دیفرانسیل درگیر شده و میل پلوس شروع به چرخش میکند تا قدرت را از طریق سرپلوس خارجی به چرخها برساند. در دستاندازها، سرپلوس داخلی با مکانیزم کشویی طول پلوس را تنظیم میکند. گریس داخل گردگیر اصطکاک را کاهش داده و حرارت را دفع میکند. در خودروهای چهارچرخ محرک یا دیفرانسیل عقب، پلوس عقب نیز همین فرآیند را تکرار میکند.
علائم خرابی پلوس
خرابی پلو با علائمی همراه است که در ادامه مرور میکنیم:
صدای تقتق هنگام پیچیدن
شایعترین علامت خرابی پلوس این مورد است که خرابی سرپلوس خارجی را نشان میدهد. وقتی شیارهای سرپلوس خارجی سائیده شوند، در زوایای بالا مثل پیچیدن صدای تقتق شنیده میشود. این صدا با افزایش سرعت یا زاویه پیچ شدیدتر میشود و از سمت چرخ معیوب میآید.
لرزش در فرمان هنگام شتابگیری
لرزش در سرعت ۴۰ تا ۸۰ کیلومتر بر ساعت، بهویژه هنگام گاز دادن، نشاندهندهٔ عدم تعادل میل پلوس، خمیدگی یا خرابی سرپلوس داخلی است. این لرزش با افزایش گاز بیشتر میشود و ممکن است به فرمان منتقل شود.
نشتی گریس از زیر خودرو
پاره شدن گردگیر که یکی از شایعترین خرابیهای پلوس است، باعث خروج گریس و ورود آب و گردوخاک میشود. در صورت پاره شدن گردگیر، لکههای گریس روی رینگ، لاستیک یا زیر خودرو دیده میشود. اگر گریس تمام شود، سرپلوس خشک کار کرده و بهسرعت خراب میشود.
دلایل خرابی پلوس
خرابی پلوس به دلایل مختلفی رخ میدهد که در ادامه مرور میکنیم:
پاره شدن گردگیر
این شایعترین دلیل خرابی پلوس است. سنگریزه، دستاندازهای شدید یا کیفیت پایین گردگیر باعث پارگی آن میشود. ورود آب و گردوخاک، گریس را شستشو داده و سرپلوس را خشک میکند.
رانندگی خشن و شتابگیری ناگهانی
گاز دادن شدید، پیچیدن تند با گاز یا حرکت در دستاندازها با سرعت بالا، فشار زیادی به سرپلوسها وارد میکند و باعث خرابی آنها میشود.
حمل بار بیشازحد یا بکسوات کردن
حمل بار سنگین یا کشیدن خودروهای دیگر، گشتاور بیشازحد به پلوس وارد میکند و میل پلوس را خم یا سرپلوس را خراب میکند.
کیفیت پایین قطعات یدکی
پلوسهای غیراصل با فولاد ضعیف، گریس نامرغوب یا گردگیر نازک، زودتر خراب میشوند.
طول عمر طبیعی
پلوس طول عمر مشخصی دارد که با رانندگی آرام معمولاً حدود ۱۵۰ هزار کیلومتر است و پسازآن احتمالاً خرابی بیشتری خواهد داشت و باید تعویض شود.
