اگر روغن موتور کمتر از حد مجاز باشد چه میشود؟
روغن موتور یکی از اصلی‌ترین و حیاتی‌ترین سیالات پیشرانه‌های درون‌سوز است و بدون حضور آن، فعالیت موتور حتی برای چند دقیقه نیز غیرممکن خواهد بود. موتور خودرو مجموعه‌ای پیچیده از قطعات فلزی متحرک است که با سرعت بسیار بالا و در فواصل فوق‌العاده نزدیک به یکدیگر حرکت می‌کنند. در چنین شرایطی، وظیفه اصلی روغن موتور ایجاد یک لایه نازک اما بسیار مقاوم از روانکار میان این قطعات فلزی است تا از تماس مستقیم فلز با فلز و ایجاد اصطکاک جلوگیری شود؛ اما نقش روغن تنها به روانکاری محدود نمی‌شود و این سیال وظیفه خنک‌کاری بخش‌های داخلی موتور که دسترسی سیستم خنک‌کننده اصلی به آن‌ها دشوار است را نیز بر عهده دارد و از این طریق به‌طور غیرمستقیم در جلوگیری از احتراق زودرس یا ناک نیز مؤثر است. روغن گرمای حاصل از اصطکاک و احتراق در پیستون‌ها و میل‌لنگ را جذب کرده و آن را منتقل می‌کند؛ بنابراین، روغن نقش بسیار مهمی در موتور دارد و اگر به هر دلیلی سطح روغن در پیشرانه کمتر از حد مجاز باشد، می‌تواند آسیب‌های بزرگی وارد کند.
چرا باید روغن موتور به‌اندازه ریخته شود؟
تنظیم دقیق سطح روغن موتور بر اساس استانداردهای اعلام‌شده از سوی سازنده خودرو، یکی از کلیدی‌ترین عواملی است که سلامت طولانی‌مدت پیشرانه را تضمین می‌کند. کارتل خودرو به همراه مجاری روغن، حجم مشخصی برای این سیال حیاتی دارند. میزان روغن موجود در سیستم باید به‌گونه‌ای باشد که پمپ روغن بتواند در تمامی شرایط رانندگی، ازجمله حرکت در شیب‌ها، دور زدن‌های سریع و شتاب‌گیری‌های ناگهانی، جریان پایداری از روغن را به دورترین و حساس‌ترین بخش‌های موتور ارسال کند. اگر سطح روغن از میزان استاندارد کمتر باشد، چرخه روانکاری با اختلال جدی مواجه میشود. در صورت کاهش حجم روغن، همان میزان کم باقی‌مانده مجبور است مسافت و چرخه کاری بسیار بیشتری را طی کند که این یعنی فرصت کافی برای خنک شدن در کارتل را پیدا نمی‌کند و دمای آن به‌سرعت بالا می‌رود. از سوی دیگر، کمبود روغن باعث میشود که پمپ روغن ترکیبی از هوا و روغن را مکش کند که این امر منجر به افت شدید فشار روغن در مدار میشود.
اگر روغن داخل موتور کمتر از حد مجاز باشد چه میشود؟
زمانی که حجم روغن موجود در موتور از حد مجاز پایین‌تر می‌آید، یک سلسله رویدادهای زنجیره‌ای و تخریب‌کننده در پیشرانه آغاز میشود. نخستین اتفاق، افت فشار روغن است. وقتی فشار روغن کاهش می‌یابد، روغن‌رسانی به قطعاتی که در بالاترین بخش موتور قرار دارند، مانند میل‌سوپاپ‌ها، تایپیت‌ها و انگشتی‌ها با وقفه یا کمبود شدید مواجه میشود. در این حالت، قطعات متحرک شروع به اصطکاک خشک روی یکدیگر می‌کنند. اصطکاک خشک به‌سرعت دمای قطعات را به‌شدت بالا می‌برد و باعث داغ شدن بیش‌ازحد فلزات میشود. با افزایش دما، مقاومت قطعات کاهش یافته و دچار تغییر شکل، سایش شدید و حتی ذوب‌شدگی جزئی در سطح تماس میشوند. هم‌زمان با این فرایند، صداهای غیرعادی مانند صدای تق‌تق یا تیک‌تیک از سمت سرسیلندر و بلوک موتور به گوش می‌رسد که نشان‌دهنده برخورد خشک قطعات است. اگر راننده به این نشانه‌ها و چراغ هشدار فشار روغن در پشت آمپر توجه نکند، دمای کل موتور به‌طور ناگهانی بالا رفته، قطعات کلیدی مانند پیستون‌ها داخل سیلندر منبسط شده و گیر می‌کنند و درنهایت موتور کاملاً از حرکت بازمی‌ایستد یا به‌اصطلاح جام می‌کند.
آسیب‌های کمبود روغن در موتور
کاهش سطح روغن موتور آثار مخرب زیادی بر جای می‌گذارد که هزینه‌های بسیار سنگینی را به مالک خودرو تحمیل می‌کند. شدت این آسیب‌ها بستگی به میزان کمبود روغن و مدت‌زمان کارکرد موتور در این وضعیت دارد. در ادامه به تشریح مهم‌ترین و رایج‌ترین آسیب‌های ناشی از کمبود روغن در بخش‌های مختلف موتور می‌پردازیم.
سایش و کچلی میل‌سوپاپ
میل‌سوپاپ یا میل‌بادامک در بالاترین نقطه موتور قرار دارد و آخرین بخش از مدار روانکاری است که روغن به آن می‌رسد. وقتی سطح روغن کم باشد، پمپ توانایی ارسال روغن کافی به ارتفاع سرسیلندر را ندارد. درنتیجه بادامک‌ها، انگشتی‌ها و استکان تایپیت‌های سوپاپ بدون روانکاری کافی روی یکدیگر کشیده میشوند. این وضعیت باعث ایجاد اصطکاک شدید، داغ شدن و سایش عمیق در سطح بادامک‌ها میشود که اصطلاحاً به آن کچلی میل‌سوپاپ می‌گویند.
خرابی و ذوب شدن یاتاقان‌ها
یاتاقان‌ها ورقه‌های فلزی بسیار ظریفی هستند که میل‌لنگ را در جای خود نگه داشته و ارتباط میان شاتون و میل‌لنگ را برقرار می‌کنند. حرکت میل‌لنگ روی یاتاقان‌ها به لطف یک لایه نازک و پرفشار روغن میسر است. وقتی روغن کم باشد، لایه روغن از بین می‌رود و تماس مستقیم فلز با فلز رخ می‌دهد. به دلیل سرعت بسیار بالای چرخش میل‌لنگ، حرارت تولیدشده در چند ثانیه یاتاقان‌ها را ذوب می‌کند. این پدیده که به یاتاقان زدن معروف است، باعث نهایتاً قفل شدن میل‌لنگ خواهد شد.
خط افتادن دیواره سیلندر و آسیب به رینگ و پیستون
پیستون‌ها درون سیلندرها با سرعت بالا رفت‌وبرگشت می‌کنند و رینگ‌های پیستون وظیفه آب‌بندی این فضا را بر عهده دارند. روغن موتور با پاشش به دیواره سیلندر، حرکت رینگ‌ها را تسهیل کرده و حرارت پیستون را جذب می‌کند. با کمبود روغن، اصطکاک میان رینگ و دیواره سیلندر افزایش می‌یابد. این اصطکاک موجب ایجاد خط و خش‌های عمیق روی دیواره سیلندر، چسبیدن رینگ به پیستون و درنهایت گشاد شدن سیلندر یا قفل شدن پیستون درون سیلندر بر اثر گرمای بیش‌ازحد میشود.
تاب برداشتن و سوختن واشر سرسیلندر
یکی از وظایف فرعی روغن، کمک به خنک‌کاری بخش‌های داخلی موتور است. وقتی روغن کم باشد، دمای کلی موتور به‌طور غیرطبیعی و بیش‌ازحد توان سیستم خنک‌کننده آب بالا می‌رود. این گرمای شدید و ناگهانی باعث تخریب ساختار واشر سرسیلندر شده و حتی می‌تواند منجر به تاب برداشتن سرسیلندر شود.
خرابی توربوشارژر در خودروهای توربو
توربوشارژرها با دورهای بسیار بالا کار می‌کنند و محور آن‌ها کاملاً وابسته به روغن‌رسانی باکیفیت و پرفشار است. روغن نه‌تنها محور توربو را معلق نگه می‌دارد، بلکه حرارت فوق‌العاده زیاد گازهای خروجی اگزوز را نیز از آن دور می‌کند. کمبود روغن حتی برای چند ثانیه می‌تواند باعث قفل شدن محور توربو، خرابی بلبرینگ‌ها یا بوش‌های آن و درنهایت سوختن و از کار افتادن کامل سیستم توربوشارژر شود.
هر چند وقت یک‌بار میزان روغن موتور را چک کنیم؟
بررسی منظم و دورهای سطح روغن موتور یکی از ساده‌ترین و درعین‌حال حیاتی‌ترین اقدامات نگهداری از خودرو است که می‌تواند از بروز خسارت‌های سنگین جلوگیری کند. طبق توصیه کارشناسان، سطح روغن موتور باید حداقل هر دو هفته یک‌بار یا پیش از شروع سفرهای طولانی برون‌شهری بررسی شود. در خودروهای قدیمی‌تر یا خودروهایی که کارکرد بالایی دارند و احتمال روغن‌سوزی یا نشتی در آن‌ها بیشتر است، بهتر است این بررسی هفته‌ای یک‌بار انجام گیرد. همچنین اگر خودروی خود را در شرایط سخت رانندگی مانند ترافیک‌های شدید شهری، حمل بارهای سنگین یا رانندگی در مناطق کوهستانی و بسیار گرم استفاده می‌کنید، باید حساسیت بیشتری نسبت به چک کردن سطح روغن داشته باشید.
اندازه روغن موتور را چطور چک کنیم؟
برای چک کردن صحیح میزان روغن، ابتدا خودرو را در یک سطح کاملاً صاف و هموار پارک کنید. سپس موتور خودرو را خاموش کرده و اجازه دهید حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه بگذرد تا روغنی که در قسمت‌های بالایی موتور و سرسیلندر جریان داشته، کاملاً به داخل کارتل بازگردد. سپس گیج روغن را از محل خود خارج کرده، آن را با یک دستمال تمیز و بدون پرز پاک کنید و مجدداً به‌طور کامل در جای خود قرار دهید. پس از چند ثانیه گیج را بیرون بکشید و سطح روغن را روی آن مشاهده کنید. روی تمامی گیج‌های استاندارد دو علامت یا خط وجود دارد که معمولاً با حروف حداقل و حداکثر یا دو سوراخ و برجستگی مشخص شده‌اند. سطح صحیح روغن باید دقیقاً در میان این دو علامت یا نزدیک به علامت حداکثر باشد. اگر سطح روغن نزدیک به علامت حداقل یا پایین‌تر از آن بود، باید بلافاصله مقداری روغن از همان نوع و ویسکوزیته قبلی به موتور اضافه کنید تا به حد استاندارد برسد.
کیفیت روغن ایرانی که میگن ۵۰۰۰ کارکرد داره درست نیست در اصل بعد از ۴۰۰۰ تا از کیفیت میفته و باعث کم شدن روغن در خودرو و بی کیفیت شدن میشه و در اصل باید ۴۰۰۰ تا عوض بشه اینها دروغ میگن ۵۰۰۰ کارکرد
پنچ کیلو روغن دنبه خر بریزید تو ماشین ده سال بدون قطره ای روغن کم کردن و استرس رانندگی کنید این اسرار رو کسی یهتون نمیگه چون شرکت های نفتی ورشکسته میشوند
سلام پراید بارها چرا باید روغن کم کند واقعا جای تأسف دارد برای تولید کننده ها که اینقدر وسیله نقلیه را با پایین ترین کیفیت تحویل مشتری میدهند و پراید بار من حتی از کارخانه فن کولر هم نگذاشته بودن و این دزدی و کم فروشی چای تاسف دارد و هیچ کس پاسخ گو نیست امید وارم تو این گرونی و تورم به داد مردم برسن
ماهی به آب زنده است و ماشین به آب و روغن…
هچی اگه روغن کم باشه صاحب ماشین بفنا میره.دیگه مشکل خاصی پیش نمیاد فقط ماشینش جلو چشاش پر پر میشه
بله،
با سلام خدمت همه اساتید ومدرسین عالی رتبه ودانش آموزان ،هنر جویان،(دانشجویان محترمه حوزه فنی وحرفه ای)،هنرستان های شاخه ی کارودانش،(نخبگان طراح وسیله ی نقلیه،)کارشناسان عزیز در قسمت کارودانش رشته ی اتومکانیک،
رییس جمهور ومعاونان ارجمند وگرامی ایشان نهایت تشکر وقدردانی را در محضر خداوند عالی تعالی خاستارم ،
(موتور خراب میشود. )
با تشکر ( حامد).