اگر فیلتر هوا را چند سال عوض نکنیم چه میشود؟
پیشرانه خودرو برای سوزاندن بنزین و تولید نیرو، به حجم زیادی هوا نیاز دارد بهطوریکه به ازای سوزاندن هر لیتر بنزین، حدود ۱۰ هزار لیتر هوا وارد محفظه احتراق میشود. این حجم کلان از هوا مستقیماً از محیط پیرامون تنفس میشود که مملو از گردوغبار، ذرات خاک، حشرات، دود و آلایندههای ریز است. فیلتر هوا دقیقاً در ورودی سیستم مکش قرار میگیرد تا نقش ریه پیشرانه را ایفا کند. وظیفه اصلی این قطعه، به دام انداختن تمامی آلایندهها و ذرات معلق و درعینحال عبور دادن جریان هوای تمیز به داخل سیلندرها است. اهمیت فیلتر هوا در این است که از یک سو هوای لازم برای احتراق کامل را تأمین میکند و از سوی دیگر، مانع از ورود ذرات سخت به داخل موتور میشود که میتوانند سطوح صیقلی پیستونها و دیواره سیلندرها را مانند سمباده نابود کنند.
چرا باید فیلتر هوا را عوض کرد؟
فیلتر هوا از الیاف کاغذی، سلولزی یا الیاف مصنوعی با منافذ بسیار ظریف ساخته شده است. با کارکرد موتور، ذرات معلق موجود در هوا روی این الیاف نشست کرده و منافذ آن را مسدود میکنند. تعویض منظم فیلتر هوا به این دلیل ضروری است که ظرفیت جذب آلایندهها در این قطعه محدود است و پس از مدتی، با تودهای از جرم و دوده کیپ میشود. هنگامیکه منافذ فیلتر گرفته میشوند، مقاومت شدیدی در برابر عبور جریان هوا ایجاد میشود. این اتفاق باعث میشود موتور برای تنفس هوا مجبور به تلاش بیشتری شود که فشار زیادی به سیستم مکش وارد میآورد. علاوه بر این، در خودروهای مدرن، کامپیوتر خودرو نسبت بین سوخت و هوا را بر اساس دادههای حسگر جریان هوا تنظیم میکند؛ وقتی حجم هوای ورودی به دلیل کثیفی فیلتر کاهش یابد، نسبت ایدئال احتراق برهم خورده و کارایی پیشرانه بهشدت افت میکند.
اگر فیلتر هوا را اصلاً عوض نکنیم چه میشود؟
اگر فیلتر هوا برای سالها عوض نشود، فیلتر به مرحله انسداد کامل میرسد. در این شرایط، لایهای ضخیم و نفوذناپذیر از گلولای خشکشده، دوده و حشرات تمام سطوح فیلتر را میپوشاند. با مسدود شدن کامل مسیر طبیعی هوا، موتور خودرو دچار خفگی شدید میشود زیرا اکسیژن کافی برای سوزاندن بنزین دریافت نمیکند. در پاسخ به این خفگی، کامپیوتر خودرو یا سیستم سوخترسانی تلاش میکند با پاشش بنزین بیشتر، ناهمخوانی هوای ورودی را جبران کند؛ امری که منجر به غنی شدن بیشازحد مخلوط سوخت و هوا میشود. سوخت اضافه غلیظ درون سیلندر بهطور کامل نمیسوزد و خامسوزی شدیدی رخ میدهد. با گذشت زمان بیشتر و افزایش مکش شدید موتور، بافت کاغذی فیلتر که کهنه و ترد شده است، ممکن است تحت فشار مکش دچار پارگی یا دفرمه شدن شود. در این حالت، تمام آلودگیها و ذرات جمعشده در طول سالها بهیکباره و بدون هیچ مانعی وارد مجاری حساس موتور شده و پیشرانه را وارد یک مسیر تخریب ساختاری میکنند.
آسیبها و تأثیرات عوض نکردن فیلتر هوا
بیتوجهی طولانیمدت به تعویض فیلتر هوا عواقب فنی و هزینههای سنگینی را به همراه دارد که زنجیروار قطعات مختلف خودرو را درگیر میکند.
افت شدید قدرت، شتاب و ریپ زدن خودرو
اولین و مشهودترین تأثیر کثیفی فیلتر هوا، کاهش محسوس توان و شتابگیری خودرو است. موتور برای تولید قدرت نیازمند ترکیب دقیق اکسیژن با بنزین است؛ وقتی اکسیژن کم باشد، احتراق با انرژی کمتری صورت میگیرد. این مسئله خود را به شکل تنبلی خودرو، خفگی در سربالاییها، پاسخ ضعیف به پدال گاز و ریپ زدن هنگام شتابگیری نشان میدهد.
افزایش چشمگیر مصرف سوخت
در شرایطی که هوای کافی به محفظه احتراق نرسد، راننده برای جبران کندی خودرو ناچار است پدال گاز را بیشتر فشار دهد. این کار باعث تزریق سوخت بیشتر به سیلندرها میشود بدون آنکه اکسیژن کافی برای سوزاندن آن وجود داشته باشد. بخش عمدهای از این سوخت بدون تولید انرژی هدر رفته و مصرف بنزین خودرو به میزان قابلتوجهی جهش پیدا میکند.
کثیفی شدید شمعها
خامسوزی ناشی از کمبود هوا، باعث ایجاد دودههای سیاه و غلیظ درون محفظه احتراق میشود. این دوده روی چینی و الکترود شمعها رسوب کرده و شمعها سیاه میشوند. شمعهای کثیف توانایی جرقهزنی درست را از دست میدهند که نتیجه آن احتراق ناقص، لرزش موتور در حالت درجا و بد روشن شدن خودرو در استارت اولیه است.
خرابی کاتالیزور و سنسور اکسیژن
بنزین نسوختهای که از سیلندرها خارج میشود، وارد سیستم اگزوز شده و به سنسور اکسیژن و کاتالیزور میرسد. بنزین خام و دودههای داغ روی سنسور اکسیژن نشسته و دادههای آن را خراب میکنند. سپس این بنزین درون کاتالیزور شعلهور شده یا منافذ ظریف سرامیکی آن را مسدود میکند. این اتفاق باعث گرفتگی اگزوز و سوختن کاتالیزور گرانقیمت خودرو میشود.
خرابی سنسور مف
سنسور جریان جرمی هوا یا همان MAF، قطعهای بسیار حساس است که درست بعد از فیلتر هوا قرار دارد. وقتی فیلتر سالها تعویض نشود، ذرات ریز گردوغبار از فیلتر فرسوده عبور کرده و روی سیم داغ این سنسور مینشینند. این آلودگی باعث ارسال اطلاعات اشتباه به کامپیوتر خودرو شده و عملکرد موتور را بهطورکلی مختل میکند.
سایش دیواره سیلندر و رینگ پیستون
خطرناکترین آسیب زمانی رخ میدهد که ذرات گردوغبار و آلودگی به داخل سیلندر نفوذ کنند. این ذرات سختی بسیار بالایی دارند و مانند سنباده عمل میکنند. حرکت رفت و برگشتی پیستون این ذرات را روی دیواره سیلندر میکشد و باعث خط افتادن سیلندر، ساییدگی رینگها، کم شدن تراکم موتور و درنهایت روغنسوزی شدید و نیاز به تعمیر کامل موتور میشود.
زمان مناسب تعویض فیلتر هوا
بهترین زمان تعویض فیلتر هوا به شرایط محیطی، کیفیت فیلتر و مسافت طیشده بستگی دارد. بهطور میانگین در شرایط رانندگی معمولی، پیشنهاد میشود فیلتر هوا بین هر 5 هزار تا ۱0 هزار کیلومتر یا حداقل سالی دو بار تعویض شود. بااینحال، اگر در شهرهای پر از گردوغبار، جادههای خاکی یا ترافیکهای سنگین و آلوده شهری رانندگی میکنید، حتماً پس از هر 5 هزار کیلومتر باید فیلتر هوا تعویض شود. از سادهترین روشها برای سنجش وضعیت فیلتر، بررسی چشمی است؛ فیلتر را از جعبه خارج کرده و آن را در برابر نور خورشید یا یک چراغقوه بگیرید. اگر نور از میان چینهای فیلتر عبور نکند یا لایهای از خاک تیره روی آن را پوشانده باشد، زمان تعویض آن فرارسیده است. باد گرفتن با پمپ باد نیز تنها یک راهکار موقت برای زدودن خاکهای سطحی است و نمیتواند ذرات نفوذکرده در بافت الیاف را خارج کند، بنابراین جایگزینی فیلتر نو همواره بهترین کار است.
