موتور DOHC چیست؟
سیستم سوپاپ موتورهای احتراق داخلی انواع مختلفی دارد که هرکدام بر قدرت، راندمان، مصرف سوخت، صدای موتور و رفتار کلی موتور تأثیر مستقیم میگذارند. یکی از پیشرفتهترین و پرکاربردترین این سیستمها در خودروهای مدرن، DOHC است که امروزه در اکثر خودروهای سواری، اسپرت و حتی بسیاری از خودروهای اقتصادی استفاده میشود.
موتور DOHC چیست؟
DOHC مخفف Double Overhead Camshaft به معنای «میل بادامک دوتایی روی سرسیلندر» است. در این طراحی، دو میل بادامک جداگانه در سرسیلندر (بالای سیلندرها) قرار دارند. یکی از این میل بادامکها سوپاپهای ورودی یا هوا و میل بادامک دیگر سوپاپهای خروجی یا دود را کنترل میکند. این جداسازی باعث میشود طراحان بتوانند زاویه سوپاپها را بهینهتر انتخاب کنند، سوپاپهای بزرگتری نصب کنند و جریان هوا و سوخت (تنفس موتور) در دورهای بالا بسیار بهتر شود. به همین دلیل موتورهای DOHC معمولاً قدرت بیشتری در دورهای بالا تولید میکنند، راندمان بالاتری دارند و برای رانندگی اسپرت مناسبتر هستند. در موتور DOHC معمولاً از سیستم چهار سوپاپ در هر سیلندر (دو سوپاپ ورودی و دو سوپاپ خروجی) استفاده میشود اما در موارد معدودی، برخی خودروسازان از پنج سوپاپ در هر سیلندر هم استفاده کردهاند. پیشرانههایی مثل TU5 و EF7 از سیستم سوپاپ DOHC استفاده میکنند.
تاریخچه موتور DOHC
ریشه طراحی DOHC به اوایل قرن بیستم و موتورهای مسابقهای برمیگردد. اولین نمونههای عملی آن در دهه ۱۹۱۰ در برخی خودروهای مسابقهای اروپایی دیده شد اما این فناوری تا دهه ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ عمدتاً محدود به خودروهای اسپرت و مسابقهای بود. با پیشرفت صنعت خودرو در دهه ۱۹۸۰، طراحی سوپاپ DOHC بهتدریج به خودروهای سواری معمولی راه یافت و از دهه ۱۹۹۰ به بعد به استاندارد بسیاری از موتورهای مدرن تبدیل شد.
تفاوت موتور DOHC و SOHC
تفاوت اصلی بین موتور DOHC و موتور SOHC در تعداد میل بادامک و نحوه کنترل سوپاپها است. موتور SOHC فقط یک میل بادامک دارد که بهتنهایی هم سوپاپهای ورودی و هم سوپاپهای خروجی را کنترل میکند درحالیکه DOHC دو میل بادامک کاملاً مستقل دارد که یکی مخصوص سوپاپهای ورودی و دیگری مخصوص سوپاپهای خروجی است. به همین دلیل، موتور DOHC امکان طراحی بهینهتر زاویه سوپاپها را فراهم میکند و تنفس موتور در دورهای بالا بسیار بهتر انجام میشود. این ویژگی باعث میشود DOHC قدرت و گشتاور بیشتری در دورهای بالا تولید کند و عملکرد اسپرتتری داشته باشد. از طرف دیگر، موتور SOHC سادهتر، سبکتر و ارزانتر است و معمولاً در دورهای پایین و متوسط گشتاور و مصرف سوخت بهتری ارائه میدهد.
